«Түркияда азғырушы факторлар көп»: қазақстандық қорғаушы биыл «Аланьяспор» сапында дебют жасауы мүмкін

Жаһандану дәуірінде Еуропадан қазақстандық футболшыны жолықтыру таңсық дүние емес. Бірақ олардың кез келгеніне академияға бекініп, бас командада өзін көрсету бақыты бұйыра бермейді. 17 жастағы Диярхан Қарабалинов қазірдің өзінде «Аланьяспор» U-19 сапында өнер көрсетіп жүр.

Жас әмбебап ойыншының әкесі Әзілхан ASnews.kz тілшісіне берген сұхбатында:

• Түркияның оңтүстігіндегі бәсекелестік деңгейін;
• Жасөспірімдер құрамасындағы тәжірибе;
• Топ-клуб ойыншысы болу жоспарлары туралы айтып берді.

– Бәрі неден басталды? Түркияға қалай тап болдыңыздар?

– Диярхан негізі Орынборда дүниеге келген, бірақ құжат бойынша Батыс Қазақстан облысының Ақсай қаласы жазылған. Шағын қаладан Оралға көшіп келдік, онда ұлым 2016 жылы спортпен шұғылдана бастады. Бұл Шалаев Болат Бердекешұлы жетекшілік ететін «Football Kids» жеке клубы еді.

2019 жылға дейін ол шабуылшы позициясында ойнады, кейін «Астанаға» қаралымға барып – өте алмады. Нәтижесінде «Astana Junior» клубына қосылды. Оның командаласы Әлижан Юн («Эльче») болса, одан бір жас кіші санатта Кәрім Меңдіханов («Барселона») өнер көрсетті.

Факт: 2015-2018 жылдар аралығында «Барселона» академиясында Павлодар тумасы Алан Ағаев болған. Мәскеудің «Родина» клубының қорғаушысы қазіргі уақытта Қазақстан азаматтығын қалпына келтіріп жатыр.

Сол жылдың қысында орыс тілді агент Натали Щенникованың бастауымен бізге испаниялық скаут келді. Балалардың қабілетін бағалап, Диярханды өз еліне қаралымға шақырды. Бірақ елордаға жаңа көшіп келгендіктен, бірден Испанияға ұшып кету қиын болды. Сондықтан біз тек кеңеске құлақ асып, доппен жұмыс істеуге баса назар аудардық.

Бапкеріміз – Жоланов Дінмұхаммед Қадырқұлұлы тәсілді өзгертіп, ұлымның техникасымен айналысты. Тәлімгердің футболшыны дәл осылай жеке дамытып, бүкіл үрдісті дәптерге жазып отырғанын алғаш рет көруім еді. Осының негізінде 2020 жылдың қыркүйегінде Түркияға аттандық, онда баланы «Аланьяспор» бірден қабылдады.

– Неліктен дәл осы клуб?

– Біріншіден, тұрмыстық жағдайда мұнда досым көмектесті. Екіншіден, Аланьяда қар жаумайды – қыста +15°, сондықтан жыл бойы сыртта ойнауға болады. Жерорта теңізі мен таудың ортасында тұрамыз. Бұл бастапқы кезең үшін өте қолайлы орта: ол тіл үйренді, мектепке барды, ал келесі жылы спорт лицейін бітіруі керек.

– Отандасымыз маусымды қалай аяқтады?

– Диярхан маусымның көп бөлігін «Аланьяспор» U-17 құрамында өткізді, бірақ соңғы апталарда төрт баламен бірге U-19 командасына қосылды. 2008, 2009 және 2010 жылғы ойыншылар бұл санаттан асатын футболшыларды біртіндеп алмастырып жатыр. Жалпы алғанда, ол барлық матчқа дерлік қатысты.

– Диярхан соңғы рет жасөспірімдер құрамасына былтыр шақырылды. Ол тәжірибені қалай бағалайды? Бапкерлер штабымен байланыс болды ма?

– Талғардағы база заманауи болмаса да, оған алаң ұнады. 2-3 күн ішінде өзара түсінісіп кету оңай болған жоқ. Әзербайжандағы алғашқы матчта ол шамамен 5-10 минут, екіншісінде 20 минуттай ойнады. Қазір ұлым өзінен үлкен қарсыластарға қарсы тұрақты түрде өнер көрсетіп жүр, тіпті «Касымпашаға» гол соқты (2:1), бірақ ұлттық құрамадан онымен ешкім байланысқа шыққан жоқ.

– Тек екі-үш қазақстандық клубтың тәрбиеленушілерін ғана құрамаға тарту үрдісі туралы не айтасыз?

– Мойындау керек, Түркияда да жағдай дәл осындай. Аланьядағы таныстар айтқандай: «Егер артыңда ешкім тіреп тұрмаса, алға жылжу қиын». Диярхан 14 жаста болғанда, жергілікті бапкерлер оған мүмкіндік те бермейтін. Бірде бойының аласалығын, бірде басқаны сылтаурататын.

Сондықтан оған тек өзіне қарауды: қосымша жаттығу жасап, штабты мойындату керектігін үнемі ескертемін. Өзім де тапқан табысымның бәрін балама саламын.

– Батыс Еуропаға ауысу туралы ой жоқ па?

– Ой көп. Бір қарағанда, U-19 бапкерінің Диярханға көңілі толады, бірақ ештеңеге кепілдік бере алмайды. Бұл командаға ауысқан жалғыз ол емес, біз тұрақты ойын уақытын талап ете алмаймыз. Тіпті «сұрай салуға» мүмкіндігім болса да, мен оны пайдаланбаймын.

Ұлыма бұл жақ ұнайды. Өзінен кіші футболшыларға қарағанда, қазіргі командаластары паспен ойнайды және өздерін ғана көрсетуге тырыспайды. Сонымен қатар, түріктер физикалық габариттерге тым үлкен мән береді. Мен оған испандарды мысалға келтіремін, онда арық ойыншылар толып жатыр, бірақ олар үшін ең бастысы — «физика».

Факт: Бойы 1,71 метр болатын номиналды жартылай қорғаушы соңғы уақытта оң жақ қорғаушы рөлін жиі атқара бастады.

– Ал Қазақстанға оралу мүмкіндігі ше?

– Одан: «Мүмкін қайтып барармыз? Туған жерде ойнарсың?» деп сұрадым. Бірақ ұлым қаламайды – не Түркия, не одан әрі батысқа қарай кеткісі келеді. Жас футболшының бойында осындай жалын бар кезде, оны өшірмеген жөн. Оның үстіне, ұлым қазақстандық клубтардан келетіндердің 20-30%-ы аса мықты емес екенін байқаған.

– Бұл жаста түріктер мен қазақстандықтардың айырмашылығы неде?

– Олар техникалық тұрғыдан мықты емес, бірақ күштірек әрі ер мінезді көрінеді. Сақал өсіріп, тату бастыратыны сонша, жасын бірден анықтау қиын.

– Ата-аналарға ол жаққа көшуді ұсынасыз ба?

– Айта кету керек, Қазақстанда қазір QJ League сияқты жақсы жоба бар. «Жайық» сапында Диярханның бұрынғы төрт командаласы ойнайды, сондықтан ел ішінде де өсуге болады. Дегенмен, инфрақұрылым – үлкен минус. Сондай-ақ қыста ойнай алмайсың, ал Түркияда маусым қыркүйектен мамыр немесе маусымға дейін созылады.

Егер мүмкіндік болса, келіңіздер, бірақ футболшы болу – қымбат. Сонымен қатар, азғырушы факторлармен күресуге тура келеді: мұнда 16 жастағы жергілікті жастар қыздармен қыдырып, ішімдік ішеді. Ондай жасөспіріммен бәсекеде жеңіске жету үшін одан бір бас жоғары болуың керек – өйткені сен шетелдіксің.

– Оның футболдағы арманы қандай?

– Үлкен клубта ойнау. Ұлыма «Бавария» мен «Реал» ұнайды. Үнемі әрі кез келген жерде доппен жүреді – алаңда, көшеде, үйде ас үйде де. Барлық матчтар мен жаңалықтарды қарап отырады, сондықтан талпынысы өте жоғары.

Факт: 2019 жылы Қарабалинов «Football Kids» құрамында Германияның Гамбург қаласында өткен жарыстың жеңімпазы атанды. Жарысты Қазақстан халқы Ассамблеясының қолдауымен қандастарымыз ұйымдастырған болатын.